Özdeyiş nedir?

Özdeyiş nedir?
Bir görüş ya da kanıyı en kısa yoldan anlatan özdeyişlerin atasözlerinden farkı nedir, özellikleri nelerdir? Özdeyiş, söyleyeni belli, kısa, anlamlı sözdür. Bireysel ya da toplumsal bir ilke, bir görüş, bir kanıyı en kısa yoldan anlatır. Yaşam deneyimine ve gözleme dayanır. Özdeyişler bağımsız yazıldığı gibi, bir eserin içinde dağınık da bulunabilir. Özdeyişlere aynı zamanda vecize de denmektedir. Ayrıca İslam büyüklerinin bu tür sözlerine kelam-ı-kibar denir.

Bir düşünceyi en kısa, en özlü biçimde anlatan bir veya birkaç cümleden oluşan bilgece söz olan özdeyiş, özsöz veya özlü söz; eski dilde cümle-i hikemiye olarak kullanılırdı. Atasözlerinden farkı, söyleyeninin ya da yazanın bilinmesidir. Vecizeler (özdeyişler) de tıpkı atasözleri gibi yaşanan olaylardan, gözlemlerden ve deneyimlerden çıkarılan sonuçlara, derslere dayanır.

Özdeyişe örnekler
Adalet evrenin ruhudur. (Ömer Hayyam)
Akıllı olmak da bir şey değil, mühim olan o aklı yerinde kullanmaktır. (Descartes)
Aşılmasına imkan olmayan hiçbir duvar yoktur. (Çehov)
Aşk, güzelliğin aracılığıyla çoğalma arzusudur. (Sokrates)
Yurtta sulh, cihanda sulh! (Mustafa Kemal Atatürk)
Güzellik ile akıl nadiren bir arada bulunurlar. (Perronius)
Güzellik müthiş bir kudret, gülümseme ile onun kılıcıdır. (C.Reade)
İnsan gençliğinde öğrenir, ihtiyarlığında anlar. (Eschenbach)
Ne pahasına olursa olsun, evlenin. Karınız iyi çıkarsa mutlu olursunuz, yok fena çıkarsa o zaman da filozof olursunuz. (Socrates)


İnsanın en büyük düşmanı, bizzat kendisidir. (Çiçero)
Aklın bağlamadığı dostluğu, akılsızlık kolayca çözebilir. (Shakespeare)
Sana nasıl davranılmasını istiyorsan, sen de başkalarına öyle davran. Fakat ilk iyi davranışı sen yap. (David Hume)
Bilginin efendisi olmak için çalışmanın uşağı olmak şarttır. (Balzac)
Bir milletin büyüklüğü, nüfusunun çokluğu ile değil, akıllı ve fazilet sahibi adamlarının sayısı ile belli olur. (Victor Hugo)
Kusurlarınızı size söyleyebilecek arkadaşlar bulun. (N.Boileau)
Doğru işlemeyen akıl, keskinmiş, neye yarar? Saatin iyiliği çalışmasında değil, doğru gitmesindedir. (Vauvenargues)
Kuvvete dayanmayan adalet âciz, adalete dayanmayan kuvvet zalimdir. (Blaise pascal)

Özdeyişlerin özellikleri
1- Özdeyişler, kısa ve özlü sözlerdir.
2- Doğruyu, güzeli ve sölemektedir.
3- Bir yargıyı bildirmektedir.
4- Söyleyeni belli sözlerdir.

Yazar:

Önceki Yayın
Sonraki Yayın