Ders Kitabı Cevapları - Çalışma Kitabı Cevapları

5. 6. 7. 8. Sınıf, Ders Kitabı Cevapları, Çalışma Kitabı Cevapları, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, İnkılap Tarihi, Özgün, Cem Veb Ofset, Evren, Gizem, Dikey, Yakınçağ, Öğün, Doku, Ada, Lider, Tutku, Meram, Sevgi, Yıldırım, Tuna Matbaa, Yayınları, Sayfa

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE AKRAN İLİŞKİLERİ

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE AKRAN İLİŞKİLERİ

Yapılan çeşitli araştırmalar, akranların yaşamın farklı dönemlerinde farklı  şlevlere ve etkilere sahip olduklarını göstermektedir. Okul öncesi dönem gelişimin ızlı olması ve bireyin hayatında kalıcı etkiler oluşturması açısından önem aşımaktadır. Gelişimdeki hızlılık ve okul öncesi eğitim sonucunda akran ilişkilerinin ilk örnekleri ortaya çıkmaktadır. Akran ilişkileri, aynı yaşta ya da gelişim, olgunluk düzeyinde olan; benzer geçmiş, değer, yaşantı, yaşam tarzı ve sosyal bağlamı paylaşan kişiler arasında karşılıklılık ve devamlılık gösteren etkileşimlerin bütünüdür (Gülay, 2009b). Konu ile ilgili çalışmalarda, akran ilişkileri ile arkadaşlık kavramlarının sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılabildiği görülmektedir. Arkadaşlık, akran ilişkilerini etkileyen bir unsur iken aynı kavramlar değildirler. Akran ilişkileri, çocuğun akran grubundaki farklı ilişki türlerini içerir. Arkadaşlık ise çocuğun bir ya da birkaç akranı (ya da akranı olmayan diğer çocuklarla) ile kurduğu duygusal bağı içermektedir. Akran ilişkilerinde düzenli olarak yapılan etkinlikler söz konusudur. Arkadaşlıkta oyun arkadaşı olarak tercih edilen bir çocukla akran etkinliklerinin dışında da zaman geçirilir (Doll, Murphy, & Song, 2003; Kostelnik vd., 2005; Lindsey, 2002; Parker, & Asher, 1993). Okul öncesi dönemdeki akran ilişkileri, o dönemdeki sosyal ilişkileri, deneyimleri şekillendirmekle beraber, bireyin ileriki yıllardaki sosyal-duygusal uyumunu etkileyebilmektedir. Bu nedenle okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkilerinin gelişiminin, özelliklerinin ortaya konulması gerekmektedir. Bu alanda yapılacak çalışmalar, okul öncesi eğitimin kalitesinin arttırılmasını, çocuklara sağlıklı sosyal ilişkiler geliştirecekleri ortamların oluşturulmasını, akranlarıyla sorun yaşayan çocuklara zamanında ve tam anlamıyla destek sağlamayı hatta sorunları başlamadan önlemeyi beraberinde getirecektir. Akranlarıyla sağlıklı ilişkiler kuran çocukların sosyal gelişimleri başta olmak üzere diğer gelişim alanlarında da kısa ve uzun vadede olumlu ilerlemeler sağlanacaktır. Buradan yola çıkarak bu çalışmada, okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkilerine dikkat çekmek, akran ilişkilerinin yapısını inceleyerek benzer kavramlardan farklı olduğu noktaları ortaya koymak amaçlanmıştır. 

AKRAN İLİŞKİLERİNİN GENEL YAPISI
Yaşamın ilk yıllarındaki akran ilişkilerinin özellikleri ve gelişim sürecinin daha anlaşılır olması açısından akran ilişkilerinin genel yapısına değinmek önem taşımaktadır. Akran ilişkileri incelendiğinde, her yaştaki akran ilişkilerinin farklı niteliklere sahip olduğu görülmektedir. Çocukluk dönemindeki akran ilişkilerine genel olarak bakıldığında da, çocuğun içinde yer aldığı sosyal çevrede (akran ilişkileri, sınıf kuralları vb.), kişilerin bireysel özellikleri (sosyal becerileri, saldırgan, sosyal davranışları vb.) ve birbirleriyle etkileşimleri akran ilişkilerinin yapısını şekillendirmektedir (Song, 2006).Bireysel özelliklerin yanı sıra akran desteği, güç dengesi/dengesizliği akran yapısını şekillendiren diğer unsurlardandır. Örnek olarak, zorba davranışlar gösteren çocukla bu davranışlara maruz kalan çocuk arasında güç dengesizliği bulunmaktadır. Akran grubunun zorba davranışa müdahale etmemesi ve/veya
destek olması da şiddetin seyrini etkileyebilmektedir (Song, 2006). Olumlu akran ilişkileri, bazı problemleri (saldırganlık, zorbalık vb.) azaltabildiği gibi olumsuz akran ilişkileri de problem durumları arttırabilmektedir (Hodges, Malona, & Perry, 1997; Schuster, 1999; Schwartz, Dodge, Petit, & Bates, 2000). Görüldüğü gibi, çocukların bireysel farklılıkları, ilişkilerinde sağladıkları destek, aralarındaki güce ilişkin değişkenler, akran ilişkilerini yakından etkilemektedir. Akran ilişkileri, olumlu ve olumsuz davranış örneklerini barındıran çok yönlü bir ilişki biçimidir. Bu ilişkiler, toplumdaki diğer sosyal ilişkilerle de etkileşim halindedir. Akran yapısının içinde yer almayan yetişkinler, çocukların akran grupları yetişkinlerden etkilenmekle birlikte onları da etkileyebilme özelliğine sahiptir (Rodkin, & Hodges, 2003). Şöyle ki anne ve babalar, çocuk Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 12 Sayı 22 Aralık 2009 ss.82-93  yetiştirme tutumları, çocuklarıyla kurdukları iletişim biçimleri ve oluşturdukları aile yapısı ile doğrudan içinde yer almadıkları akran grubunu dolaylı olarak etkileyebilmektedirler. Benzer biçimde çocuklar da akran etkileşimleriyle ekillenen davranışları ve tutumlarıyla aile içi ilişkileri etkileyebilirler. Akran grubunun ve anne babaların çocuk aracılığı ile birbirleri üzerinde dolaylı olarak çeşitli etkileri bulunmaktadır. Akran ilişkileri, dikey ve yatay yapılardan oluşmaktadır. Dikey yapıyı oluşturan unsurlardan ilki, sosyal güçtür. Sosyal güç, çocukların
akran grubu içerisinde kabul görmüş bir otorite kaynağı olan çocuk (bu otorite ğı, sevilmeyen bir çocuk da olabilir) tarafından kabul edilmesini ifade etmektedir. Dikey yapıyı oluşturan diğer unsur, sosyal konumdur. Sosyal konum, çocuğun akran grubu içerisinde ne kadar sevildiğini ifade etmektedir. Sosyal
konumun iki boyutu bulunmaktadır. Bunlar, sosyal etki ve sosyal tercihtir (Rodkin, & Hodges, 2003). Sosyal etki ve sosyal tercih ile şekillenen sosyal konumda, çocuklar beş gruba ayrılmaktadır (Kosir, & Pecjak, 2005; Rodkin, & Hodges, 2003):

1. Popüler çocuklar, yüksek düzeyde sosyal tercihe sahip, pek çok kişi tarafından sevilen, sosyal etkileri üst düzeyde olan çocuklardır.

2. Reddedilen çocuklar, pek çok çocuk tarafından sevilmeyen ve düşük sosyal tercihe sahip çocuklardır.

3. Tartışmalı çocuklar, hem sevilen hem sevilmeyen, yüksek düzeyde sosyal etkiye sahip çocuklardır.

4. Dışlanan çocuklar, çok az sevilen ya da sevilmeyen çocuklar olup düşük sosyal etkiye sahiptirler.

5. Ortalama çocuklar, sevilme ve sevilmeme değerleri arasında ortalama puanlar almış çocuklardır. Yatay yapıyı oluşturan unsurlar ise şöyledir:

1. Çoklu sosyal ilişkiler (arkadaşlık, akran grupları vb.).
2. Çoklu sosyal ilişkilerin oluşturduğu çoklu ortamlardır. 

Akran ilişkilerindeki problemler yatay yapı içerisinde yer almaktadır. Yatay yapıda, heterojen gruplarda hem probleme sahip olan ve olmayan çocuklar bulunmaktadır. Bu yapı içerisinde çocukların sosyal konumları, grubun genel yapısı ile şekillenebilmektedir. Örnek olarak, saldırganlığın, zorbalığın baskın olduğu gruplarda, saldırgan çocuklar, saldırgan olmayanlara göre daha popülerolarak algılanabilmekte dirler. Saldırgan olmayan çocukların gruplarında da saldırgan olmayan çocuklar daha popüler olarak değerlendirilmektedirler (Rodkin, & Hodges, 2003). Bütün bunlar doğrultusunda, akran ilişkilerini oluşturan dikey ve yatay yapının birbirinden farklı olmasının yanı sıra birbirini tamamlayıcı özellikte oldukları da görülmektedir. Yatay yapıyı oluşturan çoklu ilişkiler, dikey yapıdaki sosyal konum ve sosyal etki ile şekillenmektedir. Her iki yapıda da çocukların bireysel özellikleri (yardımsever olma, saldırganlık, liderlik, baskıcı olma vb.), ilişkileri etkilemekte ve genel yapıyı oluşturmaktadır. Olumlu sosyal ilişkiler sevilmeyi, kabul edilmeyi ve olumlu ilişkileri beraberinde getirirken, olumsuz ilişkiler de dışlanmaya, reddedilmeye, sevilmemeye neden olabilmektedir


İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget